Tháng 4 năm 2026 đánh dấu thời điểm có hiệu lực của nhiều văn bản pháp luật quan trọng, tác động trực tiếp đến hoạt động quản trị, tuân thủ và vận hành của doanh nghiệp tại Việt Nam. Bài viết này sẽ phân tích chi tiết những điểm mới, tác động thực tiễn và khuyến nghị hành động cụ thể cho từng lĩnh vực.
1. Lĩnh vực Phòng cháy chữa cháy (PCCC): Mức phạt tăng mạnh, thẩm quyền xử phạt mở rộng
Văn bản: Nghị định 69/2026/NĐ-CP sửa đổi Nghị định 106/2025/NĐ-CP quy định xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực phòng cháy, chữa cháy và cứu nạn, cứu hộ – Hiệu lực từ 20/4/2026
Đây có thể coi là văn bản “nóng” nhất trong tháng 4, yêu cầu doanh nghiệp phải rà soát lại toàn bộ hệ thống PCCC. Những thay đổi đáng chú ý bao gồm:
— Về thẩm quyền xử phạt: Nghị định điều chỉnh mạnh mức phạt tối đa mà các chức danh có thể áp dụng. Cụ thể, Chủ tịch UBND cấp xã có thể phạt đến 25 triệu đồng (tăng gấp 10 lần so với trước), Chiến sĩ Công an nhân dân có thể phạt đến 5 triệu đồng (cũng tăng gấp 10 lần), và Giám đốc Công an cấp tỉnh có thể phạt đến 50 triệu đồng. Điều này đồng nghĩa với việc cơ quan chức năng cấp cơ sở có thể xử lý vi phạm ngay tại chỗ mà không cần chờ cấp trên, làm tăng tính chủ động nhưng cũng tạo áp lực tuân thủ lớn hơn cho doanh nghiệp.
— Bổ sung nhiều hành vi vi phạm mới với mức phạt cao: Doanh nghiệp cần đặc biệt lưu ý các hành vi sau:
-
Không trang bị phương tiện chữa cháy, cứu nạn, cứu hộ cơ giới đủ số lượng theo quy định: phạt từ 30 – 40 triệu đồng;
-
Không bảo đảm yêu cầu kỹ thuật về trang bị phương tiện chữa cháy, cứu nạn, cứu hộ cơ giới: phạt từ 30 – 40 triệu đồng;
-
Sử dụng người đứng đầu cơ sở chưa có văn bản thông báo kết quả huấn luyện nghiệp vụ PCCC và CNCH: phạt từ 6 – 8 triệu đồng;
-
Không duy trì trữ lượng nước chữa cháy theo quy định: phạt từ 3 – 5 triệu đồng.
— Điểm có lợi cho doanh nghiệp: Nghị định rút ngắn thời gian đình chỉ hoạt động có thời hạn đối với một số hành vi vi phạm, tạo điều kiện cho doanh nghiệp khắc phục và sớm hoạt động trở lại. Cụ thể, thời gian đình chỉ có thể từ 01 – 06 tháng (thay vì 03 – 06 tháng như trước), hoặc 03 – 12 tháng (thay vì 06 – 12 tháng).
— Quy định mới về xử phạt nhiều lần: Nghị định bổ sung quy định rõ: nếu tổ chức, cá nhân vi phạm nhiều lần đối với cùng một hành vi tại một cơ sở thì không bị xử phạt từng lần mà chỉ bị xử phạt một lần đối với hành vi đó và áp dụng tình tiết tăng nặng. Đây là điểm có lợi, tránh tình trạng “phạt chồng phạt”.
— Khuyến nghị cho doanh nghiệp: Rà soát ngay toàn bộ trang thiết bị PCCC, hợp đồng bảo hiểm cháy nổ bắt buộc, hồ sơ huấn luyện nghiệp vụ cho người phụ trách và đảm bảo duy trì nguồn nước chữa cháy theo tiêu chuẩn.
Xem chi tiết Nghị định 69/2026/NĐ-CP tại ĐÂY.
2. Quản lý người nước ngoài và xử phạt trục xuất: Doanh nghiệp có lao động nước ngoài cần đặc biệt lưu ý
Văn bản: Nghị định 59/2026/NĐ-CP quy định hình thức xử phạt trục xuất, biện pháp tạm giữ người, áp giải người vi phạm theo thủ tục hành chính và quản lý người nước ngoài vi phạm pháp luật Việt Nam trong thời gian làm thủ tục trục xuất – Hiệu lực từ 01/4/2026
Nghị định gồm 6 chương, 44 điều quy định chi tiết về hình thức xử phạt trục xuất, biện pháp tạm giữ người, áp giải và quản lý người nước ngoài vi phạm pháp luật Việt Nam trong thời gian làm thủ tục trục xuất .
— Đối tượng áp dụng: Nghị định áp dụng với người nước ngoài có hành vi vi phạm hành chính trên lãnh thổ Việt Nam, vùng tiếp giáp lãnh hải, vùng đặc quyền kinh tế và thềm lục địa, cũng như trên tàu bay mang quốc tịch Việt Nam hoặc tàu biển mang cờ Việt Nam .
— Quyền của người bị áp dụng hình thức trục xuất (doanh nghiệp cần nắm để hỗ trợ lao động nước ngoài của mình):
-
Được biết lý do và nhận quyết định xử phạt trục xuất chậm nhất 48 giờ trước khi thi hành;
-
Được liên hệ, thông báo với cơ quan đại diện ngoại giao, cơ quan lãnh sự của nước mình;
-
Được yêu cầu có người phiên dịch;
-
Được yêu cầu xem xét lại quyết định trục xuất;
-
Được mang theo tài sản hợp pháp ra khỏi lãnh thổ Việt Nam.
— Nghĩa vụ của người bị trục xuất:
-
Tuân thủ quyết định trục xuất;
-
Xuất trình giấy tờ tùy thân;
-
Tuân thủ quản lý của cơ quan Công an trong thời gian làm thủ tục;
-
Hoàn thành các nghĩa vụ dân sự, hành chính (nếu có) trước khi xuất cảnh.
— Khuyến nghị cho doanh nghiệp: Nếu doanh nghiệp đang sử dụng lao động nước ngoài, cần cập nhật chính sách này để hướng dẫn và hỗ trợ người lao động tuân thủ pháp luật, đặc biệt trong các vấn đề về cư trú, lao động và thuế. Đồng thời, cần lưu ý trách nhiệm hỗ trợ hoàn tất các nghĩa vụ tài chính trước khi người lao động xuất cảnh.
Xem chi tiết Nghị định 59/2026/NĐ-CP tại ĐÂY.
3. Lĩnh vực thống kê: Thay đổi thời gian công bố GDP, GRDP ảnh hưởng đến báo cáo doanh nghiệp
Văn bản: Nghị định 13/2026/NĐ-CP sửa đổi phụ lục Nghị định 62/2024/NĐ-CP sửa đổi phụ lục của Nghị định 94/2016/NĐ-CP hướng dẫn Luật Thống kê và Nghị định 94/2022/NĐ-CP hướng dẫn chỉ tiêu thống kê thuộc hệ thống chỉ tiêu thống kê quốc gia và quy trình biên soạn chỉ tiêu tổng sản phẩm trong nước, chỉ tiêu tổng sản phẩm trên địa bàn tỉnh, thành phố trực thuộc trung ương – Hiệu lực từ 10/4/2026
Nghị định do Phó Thủ tướng Hồ Đức Phớc ký ban hành ngày 13/01/2026, sửa đổi Nghị định 62/2024/NĐ-CP về chỉ tiêu thống kê quốc gia .
— Thay đổi quan trọng nhất: Điều chỉnh thời gian công bố số liệu GDP và GRDP.
GDP:
-
Số liệu ước tính và sơ bộ: công bố vào ngày 03/4, 03/7, 03/10, và 03/01 năm kế tiếp;
-
Số liệu chính thức: công bố vào ngày 03/10 của năm thứ hai sau năm báo cáo.
GRDP (tổng sản phẩm trên địa bàn tỉnh/thành phố):
-
Công bố vào ngày 29/3, 29/6, 29/9, và 29/11;
-
Số liệu chính thức: công bố vào ngày 29/9 của năm thứ hai sau năm báo cáo .
— Tác động đến doanh nghiệp: Các doanh nghiệp hoạt động trong lĩnh vực cần số liệu thống kê vĩ mô để lập kế hoạch kinh doanh, báo cáo thị trường, hoặc tham gia đấu thầu, xin giấy phép đầu tư cần nắm rõ lịch công bố mới này để chủ động nguồn dữ liệu. Việc thay thế Phụ lục I và Phụ lục II của Nghị định 62/2024/NĐ-CP bằng phụ lục mới cũng đồng nghĩa với việc doanh nghiệp cần cập nhật biểu mẫu báo cáo thống kê nếu có liên quan.
Xem chi tiết Nghị định 13/2026/NĐ-CP tại ĐÂY.
4. Sở hữu trí tuệ: Luật sửa đổi 2025 chính thức có hiệu lực
Văn bản: Luật Sở hữu trí tuệ sửa đổi 2025, số 131/2025/QH15 – Hiệu lực từ 01/4/2026
Luật do Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn ký ban hành ngày 10/12/2025 . Đây là lần sửa đổi quan trọng, doanh nghiệp cần lưu ý các điểm mới liên quan đến bảo hộ quyền sở hữu trí tuệ, đặc biệt trong bối cảnh chuyển đổi số và thương mại điện tử phát triển mạnh. Đi kèm là Thông tư 13/2026/TT-BNNMT quy định chương trình đào tạo pháp luật về quyền đối với giống cây trồng (cũng có hiệu lực từ 01/4/2026), tác động đến các doanh nghiệp hoạt động trong lĩnh vực nông nghiệp, giống cây trồng.
Xem chi tiết Luật Sở hữu trí tuệ sửa đổi 2025 tại ĐÂY.
5. Chuyển giao công nghệ: Luật sửa đổi 2025 có hiệu lực
Văn bản: Luật Chuyển giao công nghệ sửa đổi 2025, số 115/2025/QH15 – Hiệu lực từ 01/4/2026
Luật này tác động trực tiếp đến các doanh nghiệp có hoạt động chuyển giao, nhập khẩu, hoặc nghiên cứu phát triển công nghệ. Các doanh nghiệp trong lĩnh vực công nghệ cao, đổi mới sáng tạo cần rà soát lại các hợp đồng chuyển giao công nghệ hiện hữu để đảm bảo tuân thủ các quy định mới. Đi kèm là Thông tư 04/2026/TT-BKHCN sửa đổi, bổ sung, bãi bỏ một số điều trong lĩnh vực tiêu chuẩn đo lường chất lượng (hiệu lực từ 15/4/2026).
Xem chi tiết Luật Chuyển giao công nghệ sửa đổi 2025 tại ĐÂY.
6. Xuất nhập khẩu: Điều chỉnh quy định nhập khẩu thuốc lá
Văn bản: Thông tư 07/2026/TT-BCT sửa đổi Thông tư 37/2013/TT-BCT quy định nhập khẩu thuốc lá điếu, xì gà do Bộ trưởng Bộ Công Thương ban hành – Hiệu lực từ 10/4/2026
Thông tư sửa đổi, bổ sung Thông tư 37/2013/TT-BCT quy định nhập khẩu thuốc lá điếu, xì gà. Doanh nghiệp hoạt động trong lĩnh vực thương mại, đặc biệt là nhập khẩu hàng hóa có điều kiện như thuốc lá cần cập nhật ngay các thay đổi để tránh rủi ro về thủ tục hải quan và xử phạt vi phạm.
Xem chi tiết Thông tư 07/2026/TT-BCT tại ĐÂY.
7. Kế toán – Kiểm toán: Bãi bỏ quy trình kiểm toán Chương trình mục tiêu quốc gia
Văn bản: Thông tư 05/2026/TT-KTNN bãi bỏ toàn bộ Quyết định 01/2013/QĐ-KTNN về Quy trình kiểm toán Chương trình mục tiêu quốc gia do Tổng Kiểm toán nhà nước ban hành – Hiệu lực từ 20/4/2026
Thông tư bãi bỏ toàn bộ Quyết định 01/2013/QĐ-KTNN về Quy trình kiểm toán Chương trình mục tiêu quốc gia. Doanh nghiệp tham gia các chương trình mục tiêu quốc gia hoặc có hoạt động kiểm toán liên quan cần lưu ý thay đổi về quy trình kiểm toán thay thế.
Xem chi tiết Thông tư 05/2026/TT-KTNN tại ĐÂY.
—————————
CÔNG TY LUẬT TNHH MỘT THÀNH VIÊN AMI (AMI LAW FIRM)
– Địa chỉ: 28 Trần Quý Cáp, phường Hải Châu, thành phố Đà Nẵng
– Điện thoại: 0941.767.076
– Email: amilawfirmdn@gmail.com
– Website: https://amilawfirm.com/
– Fanpage: https://www.facebook.com/AMILawFirm
